كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )
27
سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )
خطى الفبايى است و علاوهبراين تشخيص داد ، كه در اينجا فقط پاى يك خط ميخى در ميان نيست ، بلكه سه نوع خط ميخى وجود دارد . بعدها علم به او حق داد . امروز مىدانيم ، كه سه خط ميخى متفاوت وجود دارد : خط ميخى فارسى باستان ، خط ميخى ايلامى و خط ميخى بابلى . نيبور پس از بازگشت به بوشهر ، از طريق جزيرهء خارك به بصره رفت . شرحى ، كه او دربارهء جزيرهء خارك مىدهد ، خيلى اساسىتر از شرح توهنو « 1 » است . نيبور در سفرنامهء خود براى اولين بار نقشهء خارك را به چاپ رسانيد « 2 » . نيبور در سر راه خود به بغداد ، در دسامبر 1765 ، از اماكن زيارتى شيعهها ، نجف و كربلا ، كه تا نيبور هيچ اروپايى از آنها ديدن نكرده بود ، ديدن كرد و نقشهء اين شهرها را كشيد . بعد نيبور از طريق بغداد ، موصول ، ماردين ، دياربكر ، عرفه ، حلب ، انطاكيه ، اسكندرون ، قبرس ، يافا ، اورشليم ، دمشق به حلب رفت و بعد از حلب آخرين قسمت سفرش را شروع كرد و از طريق استانبول ، آدريانپول ، بخارست ، لمبرگ و ورشو به كپنهاك رفت و در تاريخ 20 نوامبر 1767 به اين شهر رسيد . نيبور از تقريبا همهء شهرايى كه ديده بود ، نقشهء جغرافيايى و شهرى تهيه كرد و بااين نقشهها بيشتر نقشههاى پيشين اصلاح گرديد . نيبور از پايان سفرش ده سال تمام مشغول حك و اصلاح و چاپ سفرنامهء خودش و همسفرش فورسكال بود و قسمتى از اين سفرنامه را به هزينهء خودش چاپ كرد . كتاب اول نتايج سفر نيبور به نام سفرنامهء عربستان در پائيز 1772 منتشر شد . محتواى اين اثر بيشتر از مجموع تمام آثار سياحان پيش از نيبور به - عربستان است . در سال 1774 جلد اول و در سال 1778 جلد دوم سفرنامهء نيبور
--> ( 1 ) . Thevenot , J . Voyages de Mr . de The ? venot etc . Paris I 689 . ( 2 ) . Carl Ritter : Die Erdkunde von Asien , Bd . 7 . Zweite Abt . Das stufenland des Euphrat - und Tigrissystems , Berlin I 844 , S . Io 35 .